Hàng は và ま trong Hiragana: Khi は là ‘ha’, khi là ‘wa’

Hai chiếc cốc. はい là ‘ha’. これは là ‘wa’.

Bạn có thể làm gì

• Viết được はひふへほ và まみむめも
• Phát âm はい với ‘ha’ và これは với ‘wa’
• Chỉ ra ま trong ます và không nhầm lẫn ます với từ ‘mass’ trong tiếng Anh

Bối cảnh

Cách hoạt động

Hàng は gồm は ひ ふ へ ほ. ふ là chữ cái hơi đặc biệt: nó gần với âm ‘fu’ nhẹ hơn là âm ‘foo’ tròn môi trong tiếng Anh hay âm F cứng. へ khi là chữ cái thì đọc là ‘he’; sau này khi là trợ từ, nó sẽ đọc là ‘e’. Tạm gác trợ từ へ lại. Điểm khác biệt hôm nay là ở は. ほ đọc là ‘ho’, không có âm ‘w’ thừa ở cuối.

Hàng ま gồm ま み む め も. ま là âm tiết đầu tiên của ます, đuôi động từ lịch sự mà bạn đã nghe ở cuối わかりました và trong phần giới thiệu たべます. め dễ bị nhầm với ぬ của bài trước nếu bạn viết vội. も sau này sẽ có nghĩa là ‘cũng’; hôm nay nó vẫn chỉ là một chữ cái. み và む cần được viết chậm rãi – chúng dễ bị biến dạng khi học viên viết nhanh.

はい có nghĩa là ‘vâng’, hoặc ‘tôi đây’. Cả は và い đều là chữ cái với âm đọc thông thường của chúng. これは có nghĩa là ‘cái này (là chủ đề)’. は sau これ là trợ từ chủ đề. Hãy đọc là ‘wa’. Nếu bạn đọc kore-ha với âm H cứng, bạn đang đọc bảng chữ cái, không phải tiếng Nhật. Đừng viết わ thay cho trợ từ は. Tai bạn nghe ‘wa’, nhưng tay bạn vẫn viết は.

Hai chiếc cốc trên bàn giúp chúng ta sử dụng あつい (nóng) và つめたい (lạnh) mà không cần phải ‘đánh cắp’ một chương về quán trà. つめたい có chứa chữ め của bài hôm nay. ます là một hình dạng từ để nhận biết, chứ không phải một bảng chia động từ. Ngữ pháp đầy đủ về ‘tôi làm’ sẽ được học trong một bài sơ cấp sau. Hôm nay, bạn chỉ cần không coi ます là một phần trang trí.

は là chữ Hiragana đầu tiên sẽ có hai vai trò khác nhau trước mắt bạn. Cho đến bây giờ, mỗi chữ cái chỉ có một âm đọc duy nhất. は vẫn giữ âm đọc thông thường của nó khi là một chữ cái trong từ: はい đọc là ‘hai’. Nhưng sau đó, tiếng Nhật lại dùng chính hình dạng này làm trợ từ chủ đề: これは, あさは, và sau này là わたしは. Trợ từ này được viết là は nhưng phát âm là ‘wa’. Bảng chữ cái có lẽ đã không cảnh báo bạn đủ rõ ràng. Bài học này chính là lời cảnh báo đó, bằng một giọng điệu lịch sự, với hai chiếc cốc trên bàn.

Hãy viết はひふへほ và まみむめも. は có hai nét mà học viên thường làm cho nó trông giống chữ H Latin. Nó không phải là chữ H. ひ trông giống một cái móc của Hiragana mà mọi người thường nhầm với り sau này; chúng ta sẽ gặp り vào ngày mai. ふ là ‘vị khách lạ’ của hàng này. Âm ‘foo’ trong tiếng Anh quá tròn và dài. Một âm ‘fu’ nhẹ – luồng hơi thoát ra qua môi hơi tròn, âm う ngắn – sẽ gần hơn. Đừng cắn môi như khi phát âm ‘few’. へ khi là chữ cái thì đọc là ‘he’, giống như một tiếng ‘heh’ ngắn. Sau này, trợ từ chỉ hướng へ sẽ được đọc là ‘e’. Đó là một sự phân nhánh tương tự như は / わ. Chúng ta nhắc đến nó để bạn không bị bất ngờ. Hôm nay chúng ta không luyện へ như một trợ từ. ほ đọc là ‘ho’, không có âm ‘w’ thừa ở cuối. ま là một chữ cái có hình dáng vuông vức, cần phải giữ được sự dễ nhận biết ngay cả khi viết nhỏ, vì nó nằm trong ます, ません, ました – những động từ lịch sự mà bạn sẽ dùng trong nhiều năm. Nếu chữ ま của bạn trông giống ほ, người đọc sẽ phải nheo mắt. み dễ bị biến dạng khi bạn viết nhanh; hãy viết chậm lại. む là một nút thắt, có cảm giác tương tự như そ. め dễ nhầm lẫn với ぬ. Tối nay, hãy đặt ぬ và め cạnh nhau để so sánh. ぬ có một nét xoắn mà め không có. も sau này sẽ có nghĩa là ‘cũng’; hôm nay nó vẫn là một chữ cái. Bạn đã từng nghe も trong các từ mà bạn chưa được yêu vần.

はい đối lập với これは chính là điểm khác biệt mấu chốt. Trong đoạn hội thoại, giáo viên nói はい、どうぞ – ‘của bạn đây’ – rồi sau đó là これは、あついです. Cùng một buổi sáng, hai âm thanh từ cùng một chữ viết. はい: ‘ha’. これは: ‘wa’. Những học viên tự hào về việc ‘đọc bảng chữ cái’ thường nói kore-ha và tự hỏi tại sao nó nghe lạ tai. Nó nghe lạ tai vì đó là bảng chữ cái, không phải tiếng Nhật thực tế. Lỗi ngược lại là nghe ‘wa’ rồi viết これわ. Cách viết đó là sai. わ khi là một chữ cái sẽ là bài học tiếp theo. Trợ từ vẫn là は. Tiếng Nhật không phải là một hệ thống ‘ghi âm’ hoàn toàn theo phiên âm. Nó là một hệ thống chữ viết với nhiều vai trò khác nhau.

Hôm nay chúng ta chưa hoàn thành ngữ pháp です và は. Có một bài học sơ cấp mà nhiệm vụ duy nhất của nó là A は B です. Hôm nay, bạn chỉ cần không bị bất ngờ. Khi bạn thấy は sau một danh từ, hãy tự hỏi: nó nằm trong một từ như はい, はな, ひと, hay nó đứng sau một cụm từ như これ / それ / あさ để đánh dấu chủ đề? Nếu nằm trong một từ, hãy thử đọc ‘ha’. Nếu là một dấu hiệu đứng một mình, hãy đọc ‘wa’. はな (hoa / mũi) là ‘ha-na’. はなは, khi xuất hiện sau này, sẽ là ‘hana-wa’. Câu đó có thể chờ đợi. Tai bạn có thể bắt đầu lắng nghe sự khác biệt này ngay bây giờ. ま bên trong ます là ‘món quà’ thứ hai của trang này. Bạn đã nghe ます ở cuối たべます và わかりました. わかりました là thì quá khứ và hơi vượt quá tuần học kana này; hãy coi nó như một công thức, như bạn vẫn thường làm. Bản thân ます là ま cộng với す – す mà bạn đã học từ hàng さ. Hãy nhìn vào hình dạng của nó. Đừng mở bảng chia động từ. Đừng thu thập のみます và いきます như thể đây là một chương về động từ. Loạt bài sơ cấp sẽ dạy đúng cách về trợ từ を và ます. Nếu bạn ‘đánh cắp’ chương đó ngay bây giờ, bạn sẽ ghi nhớ các đuôi mà bạn không thể đọc được ở giữa một từ. Hãy đọc ま. Hãy viết ま. Hãy nghe nó như là khởi đầu của sự lịch sự, chứ không phải như từ ‘mass’ trong tiếng Anh.

Hai chiếc cốc không phải là vật trang trí. あつい và つめたい có thể đọc được: あ, つ, い, め. Nóng và lạnh. Cốc gần và cốc xa – これ và それ, mà bạn đã và đang sử dụng. Đây là một cảnh tượng. Nó không phải là một đống từ vựng ngẫu nhiên như ほし / ふゆ / みみ / うま. Những từ đó là những bản sao bổ sung hợp lý trên giấy của riêng bạn: まど (cửa sổ) rất hợp với buổi sáng có cửa shoji; lưu ý rằng ど là と có dấu chấm, một phần giới thiệu về dakuten, chứ không phải là giấy phép để rải chấm lên mọi thứ. はな, ひと, ひる, ふゆ, もも có thể đọc được hoặc gần như đọc được. Tạm gác へや (phòng) cho đến khi や xuất hiện vào ngày mai. Tạm gác わたし cho đến khi わ xuất hiện vào ngày mai. Tạm gác ほん cho đến khi ん xuất hiện vào ngày mai. Bảng chữ cái gần như đã hoàn thành. ‘Gần như’ không phải là lý do để ‘đánh cắp’ ba bài học.

Nếu tiếng mẹ đẻ của bạn là tiếng Hàn, 은/는 là một ‘người họ hàng’ của trợ từ chủ đề は, chứ không phải là một bản sao, và nó sẽ không bảo bạn viết わ. Hãy giữ nguyên cách viết tiếng Nhật. ㅎ không phải là bản đồ cho ふ. Nếu bạn nói tiếng Quan Thoại, không có 是 ở giữa これは、あついです; です vẫn đứng cuối câu. Nếu bạn nói tiếng Anh, đừng bao giờ phát âm trợ từ は như chữ ‘H’ trong tiếng Anh. Nếu bạn nói tiếng Tây Ban Nha hoặc Bồ Đào Nha, đừng biến は thành ‘ja’ hay ‘fa’. Nếu bạn nói tiếng Pháp, は khi đọc là ‘ha’ không phải là âm H câm. Nếu bạn nói tiếng Ả Rập, は không phải là âm ḥāʾ nặng. Nếu bạn nói tiếng Ý, ます không phải là ‘mas’. Ngắn gọn. Rõ ràng. Âm す cuối cùng như bạn đã học.

Hàng は và ま

は ha · ひ hi · ふ fu · へ he · ほ ho
ま ma · み mi · む mu · め me · も mo
ふ là âm ‘fu’ nhẹ. め không phải là ぬ.

Hai vai trò của は, và ま trong ます

はい — chữ cái は, đọc là ‘ha’
これは — trợ từ は, đọc là ‘wa’, nhưng vẫn viết là は
ます — đuôi lịch sự; chữ cái đầu tiên là ま

Ví dụ

Những lỗi thường gặp

OK これは、あついです。
NG これわ、あついです。

Bạn nghe ‘wa’, nên bạn muốn viết わ. Nhưng tiếng Nhật vẫn viết trợ từ là は. わ khi là một chữ cái sẽ xuất hiện ở bài học tiếp theo. Sử dụng nó ở đây là một lỗi chính tả, không phải là một ‘phím tắt’ ngữ âm thông minh.

Thực hành

Tiếp theo: や ゆ よ, らりるれろ, わ を ん, các dấu chấm dakuten tạo ra が ざ だ ば, và các chữ nhỏ ゃゅょ. Sau đó, hiragana cuối cùng có thể chứa きょう và わたし.

Viết